Thanatopraxie (lichte balseming) – wat is het, en hoe zit het nu met de nieuwe regels?

Als iemand overlijdt, wil je vaak niets liever dan nog even rustig bij hem of haar kunnen zijn. Het lichaam mag er dan zo natuurlijk mogelijk uitzien: alsof je écht nog even bij je dierbare op bezoek bent. Eén van de mogelijkheden om dat te bereiken, is thanatopraxie, ook wel lichte balseming genoemd.

In deze blog leg ik in eenvoudige taal uit wat thanatopraxie is, waarom families hiervoor kiezen én wat er de laatste tijd allemaal veranderd is in de regels rondom deze behandeling.

Wat is thanatopraxie?

Thanatopraxie is een lichte vorm van balseming. Het is géén volledige, definitieve balseming, maar een tijdelijke behandeling die ervoor zorgt dat het lichaam er enkele dagen (meestal tot ongeveer tien dagen) rustig en verzorgd uit blijft zien.

Bij thanatopraxie wordt met behulp van speciale vloeistoffen het natuurlijke ontbindingsproces tijdelijk afgeremd. Dat gebeurt door een gediplomeerd specialist (thanatopracteur). Het doel is niet om iemand “anders” te maken, maar om een zo natuurlijk mogelijke uitstraling te behouden:

• de kleur van de huid wordt vaak rustiger
• het gezicht oogt ontspannen
• het kan fijn zijn bij een langere periode van opbaren, of bij warm weer

Belangrijk om te weten: thanatopraxie verandert niets aan wie je dierbare was. Het is een vorm van zorg, bedoeld om afscheid nemen iets zachter en minder confronterend te maken.

Waarom kiezen families voor thanatopraxie?

Niet iedere familie heeft deze behandeling nodig of wenselijk. Koeling is vaak ook voldoende. Toch kan thanatopraxie uitkomst bieden in onder andere deze situaties:

• als je langere tijd wilt kunnen opbaren (bijvoorbeeld omdat familie uit het buitenland moet komen)
• als het overlijden onverwacht was en het lichaam snel verandert
• als de familie graag een zo rustig en natuurlijk mogelijke aanblik wil, zonder zichtbare verkleuringen

We kijken altijd samen wat past bij jullie wensen, geloofsovertuiging en gevoel. Niets moet, alles gaat in overleg.

Wat is er gebeurd in het nieuws rondom thanatopraxie?

De laatste tijd is er veel nieuws geweest over een verbod en daarna weer toelating van lichte balseming. Dat zorgt begrijpelijkerwijs voor vragen. In het kort is er het volgende gebeurd:

1. Strengere regels voor de vloeistoffen

De vloeistoffen die gebruikt worden bij thanatopraxie zijn officieel biociden (middelen die bacteriegroei tegengaan). In Nederland mogen zulke middelen alleen gebruikt worden als ze zijn toegelaten door het Ctgb, de instantie die hierover gaat.

Lange tijd werden balsemingsvloeistoffen in de praktijk al gebruikt, maar waren er nog geen officieel toegelaten producten. Dat gebruik werd feitelijk gedoogd.

2. Tijdelijke onduidelijkheid (gevoel van ‘verbod’)

Omdat er nog geen toegelaten middelen waren, ontstond er discussie: in theorie mocht het eigenlijk niet, en er werd gesproken over stoppen met balsemen of zeer beperkt toepassen. In de media werd dat soms als “verbod op (lichte) balseming” gebracht. Voor families en uitvaartverleners zorgde dat voor veel onzekerheid.

3. Toelating van nieuwe, goedgekeurde vloeistoffen

In maart 2024 heeft het Ctgb voor het eerst drie balsemingsvloeistoffen officieel toegelaten voor gebruik in Nederland. Deze middelen (Genelyn-producten) zijn allemaal op basis van formaldehyde en zijn beoordeeld volgens strenge veiligheidsregels.

Sindsdien geldt:

lichte balseming mag weer, maar alleen met deze officieel toegelaten vloeistoffen.

Waarom mag thanatopraxie niet meer thuis?

Een belangrijk punt uit de nieuwe regels is dat lichte balseming niet meer thuis mag worden uitgevoerd.

De reden is dat de toegelaten vloeistoffen formaldehyde bevatten. Daar moet zorgvuldig mee worden omgegaan, met goede bescherming voor degene die ermee werkt én met professionele ventilatie in de ruimte.

In de officiële gebruiksvoorschriften en toelichtingen staat daarom dat deze middelen niet in de thuissituatie gebruikt mogen worden. De behandeling mag alleen plaatsvinden in een uitvaartcentrum of andere professionele ruimte die hiervoor geschikt is.

Belangrijk om te weten:

• De behandeling zelf gebeurt dus in het uitvaartcentrum.
• Daarna kan je dierbare vaak wél weer thuis worden opgebaard, als jullie dat graag willen. De keuze voor thuis of uitvaartcentrum qua opbaring blijft dus bespreekbaar.
  
  

Wat betekenen de nieuwe regels in de praktijk?

Samengevat betekent de huidige situatie ongeveer het volgende voor jou als nabestaande:

• Thanatopraxie (lichte balseming) is nog steeds mogelijk.
• De behandeling wordt uitgevoerd door een gekwalificeerde professional in een uitvaartcentrum of speciale ruimte, niet meer thuis.
• Er mogen alleen officieel toegelaten balsemingsvloeistoffen gebruikt worden.
• Het doel blijft hetzelfde: jouw dierbare zo natuurlijk en rustig mogelijk laten opbaren voor een waardig afscheid.

Samen kijken wat bij jullie past

Of thanatopraxie een passende keuze is, hangt helemaal af van jullie wensen, de omstandigheden rond het overlijden en wat goed voelt. Het is geen standaard-oplossing, maar één van de mogelijkheden in de zorg voor je dierbare.

Wil je meer weten over deze behandeling, of wil je rustig met mij bespreken welke opties er zijn voor de verzorging en het opbaren van je dierbare?



Je mag me altijd bellen of een bericht sturen. Ik denk met je mee, leg alles stap voor stap uit en we kijken samen wat in jullie situatie het meest liefdevol en passend is. 💛