Duurzaamheid in de uitvaartzorg: kleine keuzes met grote betekenis

Duurzaamheid is een woord dat je overal hoort. Vaak gaat het over grote veranderingen: minder vliegen, anders wonen, elektrisch rijden. Maar ook op momenten waarop het leven even stilvalt, kan die vraag ineens dichtbij komen: “Wat past bij hem of haar… en wat past bij ons?”
Steeds vaker merk ik dat families – naast het verdriet en alle praktische beslissingen – óók nadenken over de impact op de wereld. Niet omdat het “moet”, maar omdat het klopt bij wie iemand was. Of omdat het troost kan geven: het idee dat je afscheid niet alleen liefdevol is, maar ook bewust.

In deze blog neem ik je mee in wat duurzaamheid binnen de uitvaartzorg kan betekenen. Zonder oordeel, zonder druk. Gewoon: helder, eerlijk en in gewone taal.

Wat is een ‘duurzame’ uitvaart eigenlijk?

Een uitvaart is nooit volledig “zonder impact”. Er komen materialen bij kijken, vervoer, energie, bloemen, papier, eten en drinken. Duurzaamheid betekent daarom meestal: bewuste keuzes maken waar dat kan, op een manier die past bij jullie afscheid.

Soms zijn dat grote keuzes (bijvoorbeeld begraven of cremeren), maar vaak zit het juist in de details. En het mooie is: die details kunnen een afscheid nóg persoonlijker maken.

Begraven of cremeren: wat is duurzamer?

Dit is misschien wel de meest gestelde vraag. En eerlijk is eerlijk: er is geen simpel antwoord dat voor iedereen geldt.

• Crematie vraagt energie en zorgt voor uitstoot. Tegelijk is er geen graf en dus minder langdurig ruimtegebruik en onderhoud.
• Begraven is natuurlijker in het idee van teruggeven aan de aarde, maar vraagt ruimte en kan materialen bevatten (kist, grafbedekking, grafonderhoud) die óók impact hebben.
  
  

Wat ik belangrijk vind: kies niet vanuit angst om “fout” te kiezen. Kies vanuit wat bij jullie past – en kijk daarna waar je duurzamer kunt handelen binnen die keuze.

Duurzamere keuzes die vaak verrassend dichtbij zijn

1) Een kist of wade met een bewuste herkomst

Er zijn steeds meer mogelijkheden met duurzame materialen: denk aan verantwoord hout, karton, bamboe, of alternatieven zoals een myceliumkist (gemaakt van schimmelnetwerk). Ook een wade (met draagplank) kan een mooie, eenvoudige en natuurlijke keuze zijn.

Belangrijker nog dan het materiaal is vaak de vraag:
Waar komt het vandaan? Hoe is het gemaakt? En past het bij de persoon die we herdenken?

2) Bloemen: lokaal, seizoensgebonden, of juist minder

Bloemen zijn prachtig en troostrijk. Tegelijk komen veel bloemen van ver, uit kassen, met transport en koeling. Duurzamer kan bijvoorbeeld door:

• seizoensbloemen te kiezen
• te werken met lokale bloemisten
• meer groen (takken, blad, veldboeketten) te gebruiken
• of juist: minder bloemen, en een alternatief ritueel (zoals één gezamenlijke bloem, een lint, een persoonlijke boodschap)
  
  

Het gaat niet om “geen bloemen mogen”. Het gaat om: bewust kiezen.

3) Vervoer: minder kilometers, slimmer plannen

Vervoer is een flinke factor. Soms is het onvermijdelijk, zeker als familie verspreid woont. Maar er zijn wel mogelijkheden:

• kiezen voor locaties dichtbij (opbaren, ceremonie, crematorium/begraafplaats)
• ritten slim combineren
• carpoolen of samen rijden
• (waar mogelijk) een zuiniger of elektrisch vervoersalternatief
  
  

Ik denk daarin graag praktisch met je mee. Juist omdat je op zo’n moment al genoeg aan je hoofd hebt.

4) Rouwdrukwerk: minder papier, of papier met een verhaal

Rouwkaarten en liturgie zijn waardevol. Maar ook hier kun je kiezen:

• gerecycled of FSC-papier
• minder exemplaren (met een kleine set voor wie dat fijn vindt)
• een deel digitaal (bijvoorbeeld een digitale kaart of rouwpagina)
• een herinneringskaartje van zwaarder papier dat mensen echt bewaren
  
  

Duurzaam betekent soms ook: minder wegwerp, meer betekenis.

5) Catering: eenvoudig, lokaal en zonder verspilling

Koffie, cake, broodjes, soep – het is vaak onderdeel van samen zijn na afloop. Duurzamer kan door:

• lokaal in te kopen
• vegetarische opties te bieden
• realistisch te bestellen (liever bijbestellen dan weggooien)
• restjes te laten meenemen
  
  

Het zijn kleine dingen, maar ze tellen op.

Duurzaamheid is niet alleen ‘groen’ – het is ook: bewust en eerlijk

Voor mij gaat duurzaamheid in de uitvaartzorg óók over transparantie en rust. Over keuzes die je begrijpt, kosten die helder zijn, en ruimte om te doen wat klopt.
Soms is de meest duurzame keuze niet wat je denkt. En soms kies je heel bewust voor iets dat minder duurzaam is, omdat het emotioneel belangrijk is. Dat mag.

Ik geloof niet in perfect. Ik geloof in passend.

Een duurzame uitvaart kan juist heel warm en persoonlijk zijn

Soms denken mensen bij duurzaamheid aan “kaal” of “kil”. Maar in de praktijk zie ik vaak het tegenovergestelde. Een afscheid met bewuste keuzes voelt vaak:

• eenvoudiger en rustiger
• meer verbonden met de persoon
• minder “standaard”
• en juist heel eigen
  
  

Een paar voorbeelden die ik regelmatig tegenkom:

• één bijzondere bloem per gast, die samen een boeket vormt
• een kist met persoonlijke schildering of een natuurlijke uitstraling
• een ceremonie in kleine kring, intiem en oprecht
• herinneringen in plaats van spullen: woorden, muziek, foto’s
  
  

Wil je hierover nadenken, zonder dat het zwaar wordt?

Als je nu al bezig bent met je wensen voor later, of als je (helaas) midden in een afscheid zit: weet dat je dit niet alleen hoeft uit te zoeken. Je mag mij alles vragen. Ook als je twijfelt, ook als je nog niet weet wat je belangrijk vindt.

Als ik één ding heb geleerd: een afscheid hoeft niet groot te zijn om waardevol te zijn. En het hoeft niet perfect duurzaam te zijn om toch een bewuste, liefdevolle keuze te zijn.

Wil je eens rustig sparren over mogelijkheden die passen bij jullie situatie en wensen? Neem gerust contact met me op. Dan kijken we samen, stap voor stap, wat klopt.

Freddy Onderstal

Register Uitvaartverzorger