Rouw en veerkracht: verdriet én verder leven naast elkaar

Rouw is geen rechte lijn. En veerkracht is niet “sterk zijn” of “gewoon doorgaan”. Toch komen die twee vaak in één adem voorbij als iemand overlijdt: het gemis is groot, het verdriet kan rauw zijn, en ondertussen gaat de wereld om je heen door. Je wordt ineens geconfronteerd met iets wat je nooit écht kunt oefenen: leven zonder iemand die er altijd was.

In deze blog leg ik uit wat rouw en veerkracht zijn, hoe ze met elkaar samenhangen, en vooral: hoe je er op een manier mee om kunt gaan die bij jou past.

Wat is rouw?

Rouw is de reactie op verlies. Dat klinkt simpel, maar rouw is allesbehalve eenvoudig. Het is een mengelmoes van emoties, gedachten en lichamelijke reacties. Rouw kan voelen als een golf die je overspoelt, of juist als een doffe mist waar je dagenlang in rondloopt.

Wat veel mensen niet verwachten: rouw gaat niet alleen over verdriet. Het kan ook gaan over:

• boosheid (op het leven, op artsen, op iemand die je achterlaat)
• schuldgevoel (“had ik maar…”, “als ik nou…”)
• opluchting (bij een lang ziekbed, en daar weer schuldgevoel over)
• angst (voor de toekomst, voor alleen zijn)
• leegte en verdoofdheid
• momenten van rust, zelfs lachen — en ook dat kan verwarren

Rouw is dus niet één gevoel. Het is een proces waarin je telkens opnieuw ontdekt wat dit verlies betekent in jouw leven.

Wat is veerkracht?

Veerkracht is het vermogen om mee te bewegen met wat het leven je brengt, zónder dat je jezelf hoeft te forceren. Het betekent niet dat je “niet breekt”. Het betekent: als je wél breekt, dat je stap voor stap weer een vorm vindt.

Veerkracht zit vaak in kleine dingen:

• vandaag douchen en aankleden
• een wandeling maken, al is het tien minuten
• iemand appen met: “wil je even bellen?”
• een herinnering durven toelaten, zonder weg te duwen
• leren leven met een gemis dat blijft

Veerkracht is niet het tegenovergestelde van rouw. Het is eerder: rouw dragen én toch af en toe weer ademhalen.

Rouw en veerkracht: hoe horen ze bij elkaar?

Soms denken mensen dat veerkracht betekent dat je snel “verder moet”. Maar rouw heeft geen aan/uit-knop. En het doel is niet dat je het verlies “een plek geeft” alsof je het daarna netjes kunt afsluiten.

Wat je wél kunt leren, is leven met het verlies. Dat is veerkracht: je leven krijgt een andere vorm, met het gemis erin verweven.

Je merkt vaak dat rouw in fases of golven komt. Je kunt een paar dagen “best oké” zijn en dan ineens weer omver geblazen worden door een geur, een liedje, een datum, een onverwachte opmerking. Dat is normaal. Het betekent niet dat je terug bij af bent. Het betekent dat jouw hart dit verlies serieus neemt.

Hoe ga je om met rouw?

Er is geen perfecte manier. Maar er zijn wel dingen die kunnen helpen.

1) Geef jezelf toestemming

Veel mensen zijn streng voor zichzelf: “Ik moet sterk zijn.” “Anderen hebben het erger.” “Het is al maanden geleden.”
Maar rouw kent geen kalender. Wat jij voelt, is wat jij voelt. En dat mag er zijn.

2) Kijk niet alleen naar emoties, maar ook naar je lichaam

Rouw is óók fysiek. Denk aan slecht slapen, geen eetlust, druk op de borst, onrust, vermoeidheid of juist adrenaline. Probeer in het klein goed voor jezelf te zorgen: water drinken, iets eten, naar buiten, rustmomenten.

3) Praat – of schrijf – in jouw tempo

Praten helpt vaak, maar niet iedereen praat makkelijk. Schrijven kan ook: een brief aan je dierbare, een dagboek, losse zinnen in je telefoon. Het hoeft niet mooi. Het hoeft alleen echt te zijn.

4) Laat anderen iets concreets doen

“Meld maar als ik iets kan doen” is lief bedoeld, maar lastig. Het helpt om het concreet te maken:

• “Wil je me woensdag even ophalen voor een koffie?”
• “Kun je een maaltijd meenemen?”
• “Wil je mee naar die afspraak?”
• “Wil je gewoon even bij me zitten zonder veel woorden?”

5) Verwacht geen ‘afsluiting’

Rouw verandert. Het wordt vaak anders: minder scherp, maar soms dieper. Herinneringen kunnen zachter worden. Of juist ineens weer pijnlijk. Dat hoort erbij.

Hoe versterk je veerkracht, zonder jezelf voorbij te lopen?

Veerkracht groeit niet door harder te duwen, maar door zachter te dragen.

1) Kies één kleine stap per dag

Niet: “Ik moet mijn leven weer op orde krijgen.”
Wel: “Vandaag doe ik één ding dat helpt.”
Dat kan letterlijk één taak zijn: de was, een wandeling, bellen met iemand die je vertrouwt.

2) Maak ruimte voor rituelen

Rituelen helpen je brein en hart om dit verlies te blijven begrijpen.

• een kaarsje aansteken
• een plek bezoeken
• een herinneringsboekje
• een vast moment in de week om bewust stil te staan

3) Blijf verbonden met je dierbare

Veel mensen denken dat “verdergaan” betekent dat je iemand moet loslaten. Maar vaak is het juist helpend om een nieuwe manier van verbonden zijn te vinden: in herinneringen, verhalen, foto’s, waarden, kleine gewoontes.

4) Zoek steun als je vastloopt

Soms is rouw zó zwaar dat je het gevoel hebt dat je niet meer overeind komt. Dan kan extra ondersteuning helpen: je huisarts, een rouwbegeleider, lotgenotencontact. Dat is geen zwakte. Dat is zorg voor jezelf.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Iedere rouw is anders, maar neem vooral serieus als je merkt dat je langere tijd niet meer functioneert, of als het leven voor jou “stilvalt”. Ook als je je erg schuldig voelt, verdoofd raakt, paniek ervaart of je heel alleen voelt: praat erover met iemand die je vertrouwt of met een professional.

Tot slot

Rouw is liefde die ineens geen plek meer heeft om naartoe te gaan. En veerkracht is de manier waarop je langzaam, in je eigen tempo, leert leven met die liefde én dat gemis.

Als je middenin de rouw zit: wees mild voor jezelf. Je hoeft dit niet perfect te doen. Je hoeft het niet alleen te dragen. Stap voor stap is ook een weg.

Wil je eens praten, of heb je vragen over wat er allemaal op je afkomt na een overlijden? Neem gerust contact met me op. Ik denk met je mee, in alle rust.

Freddy Onderstal